Tıbbi sınavlarda (TUS, Komite ve Staj sözlüleri) plevra hastalıkları genellikle fizyopatolojik mekanizmalar, efüzyon analizleri (Light kriterleri) ve acil müdahale gerektiren durumlar üzerinden sorulur.
Önemli plevral hastalık başlıkları ve bilmeniz gereken kritik noktalar:
1. Plevral Efüzyon (Sıvı Toplanması)
Sınavların en çok soru çıkan plevra konusudur.
2. Parapnömonik Efüzyon ve Ampiyem
Pnömoniye ikincil gelişen plevral sıvılardır.
Basit Parapnömonik: Steril eksüdadır, antibiyotikle geriler.
Komplike Parapnömonik / Ampiyem: Plevral aralıkta bakteriyel invazyon veya aşikar irin (püy) varlığıdır.
Tüp Torakostomi (Göğüs Tüpü) İndikasyonları (Sınav Sorusudur!):
Sıvının makroskopik olarak püy/irin kıvamında olması
Gram boyamasında veya kültürde bakteri görülmesi
Plevra sıvısı $\text{pH} < 7.20$ olması
Plevra sıvısı Glukoz $< 40\text{ mg/dL}$ olması
Loküle (poşlaşmış) sıvı varlığı
3. Pnömotoraks (Plevral Aralıkta Hava)
Akciğer dokusundaki yırtılma sonucu plevral boşluğa hava dolmasıdır.
Primer Spontan Pnömotoraks: Genellikle zayıf, uzun boylu, genç erkeklerde, akciğer tepe noktalarındaki subplevral blöplerin (hava kesecikleri) patlamasıyla oluşur.
Sekonder Spontan Pnömotoraks: Altta yatan bir akciğer hastalığı (KOAH/Büllöz amfizem, Tüberküloz vb.) zemininde gelişir.
Tansiyon (Gergin) Pnömotoraks (Acil Durum!):
Tek yönlü supap (tek yönlü vana) mekanizması ile hava girer ama çıkamaz.
Mediasten, kalp ve trakea karşı tarafa kayar. Venöz dönüş durur, hipotansiyon ve kardiyak arrest gelişir.
Tedavi: Grafi beklemeden derhal iğne dekompresyonu (2. interkostal aralık, klavikula orta hattı) ardından tüp torakostomi.
4. Hemotoraks ve Şilotoraks
Hemotoraks: Plevral aralıkta kan birikmesidir. Tanı için Plevra Sıvısı Hematokriti / Kan Hematokriti $> \%50$ olmalıdır. (Tüp torakostomi ile takip edilir, yüksek debili kanamalarda torakotomi gerekir).
Şilotoraks: Ductus thoracicus yaralanması veya lenfoma basısı sonucu plevral aralığa lenf (şilus) dolmasıdır.
5. Plevra Maligniteleri
Malign Mezotelyoma: Plevranın primer kendi malign tümörüdür. En önemli risk faktörü Asbest maruziyetidir. Göğüs ağrısı, nefes darlığı ve plevral kalınlaşma ile seyreder.
Metastatik PlevraTümörleri: Plevranın en sık görülen tümörleridir (Aciğer ca, Meme ca, Lenfoma). Sıklıkla masif eksüdatif/hemorajik efüzyon yaparlar.
6. Plevritler ve Otoimmün Tutulumlar
Post-MI / Post-Kardiyotomi Plevriti (Dressler Sendromu): Kalp krizinden veya açık kalp ameliyatından haftalar sonra gelişen otoimmün plevrit/perikardittir.
Lupus ve Romatoid Artrit Plevriti: RA'da çok düşük glukozlu eksüdatif sıvı tipiktir.