Duygusal manipülasyonun sık görülen türleri:
1. Sessiz Muamele (Silent Treatment)
İletişimi tamamen keserek cezalandırma.
Karşı tarafı endişelendirmek, suçlu hissettirmek ve kontrol altına almak için kullanılır.
2. Gazlighting
Kişinin algısını, hafızasını veya duygularını sorgulatma.
“Abartıyorsun”, “öyle olmamıştı”, “çok hassassın” gibi cümlelerle kişinin kendi gerçeğinden şüphe duymasını sağlama.
3. Suçluluk Yükleme
Karşı tarafı sürekli suçlu hissettirerek istediğini yaptırma.
“Sen olmasaydın…”, “beni üzüyorsun”, “benden bunu esirgemen…” gibi ifadelerle.
4. Mağdur Rolü (Victim Playing)
Kendini sürekli mağdur göstererek sorumluluktan kaçma ve karşı taraftan fedakârlık bekleme.
5. Sevgiyle Ödüllendirme / Yoksun Bırakma
İstediği davranışı görünce sevgi, ilgi, yakınlık gösterme; istemediği zaman ise soğuk ve mesafeli davranma.
(Intermittent reinforcement)
6. Triangülasyon
Üçüncü kişileri (eski sevgili, arkadaş, aile) araya sokarak kıskançlık, güvensizlik veya rekabet yaratma.
7. Duygusal Şantaj
“Eğer şunu yapmazsan seni severemem / giderim / mutsuz olurum” gibi tehditlerle kontrol etme.
8. Pasif-Agresif Davranış
Açıkça söylemeden dolaylı yoldan cezalandırma: alay, erteleme, “unuttum”, söylenme, yüz ekşitme vb.
9. Aşırı Sorumluluk Yükleme
Karşı tarafın duygularından, mutluluğundan veya sorunlarından seni sorumlu tutma.
10. İdealize Etme → Değersizleştirme
Başta aşırı yüceltip sonra birden değersizleştirme.
Kişiyi önce bağımlı hâle getirip sonra kontrolü ele alma.
Bunlar en yaygın görülen türler.
Bir ilişkide birden fazlası aynı anda kullanılabilir.
