Tıbbi sınavlarda (TUS, Komite ve Staj sözlüleri) plevra hastalıkları genellikle fizyopatolojik mekanizmalar, efüzyon analizleri (Light kriterleri) ve acil müdahale gerektiren durumlar üzerinden sorulur.
Önemli plevral hastalık başlıkları ve bilmeniz gereken kritik noktalar:
1. Plevral Efüzyon (Sıvı Toplanması)
Sınavların en çok soru çıkan plevra konusudur.
- Transüda vs. Eksüda Ayırımı (Light Kriterleri):
- Transüda (Sistemik Nedenler): Kalp Yetmezliği (en sık), Siroz (Hepatik Hidrotoraks), Nefrotik Sendrom. (Basınç dengesizliği: artmış hidrostatik veya azalmış onkotik basınç)
- Eksüda (Lokal Plevral Hasar): Parapnömonik efüzyon, Tüberküloz, Malignite, Pulmoner Emboli. (Artmış kapiller geçirgenlik)
- Light Kriterleri (Eksüda Tanısı İçin 1 Tane Yeterli):
- Plevra Sıvısı Protein / Serum Protein $> 0.5$
- Plevra Sıvısı LDH / Serum LDH $> 0.6$
- Plevra Sıvısı LDH $>$ Serum üst sınırının $2/3$'ü
- Özel Sıvı Parametreleri:
- Düşük Glukoz ($<60\text{ mg/dL}$): Ampiyem, Romatoid Artrit (en düşük glukoz RA'dadır), Tüberküloz, Malignite.
- Artmış Amilaz: Pankreatit, Özofagus Perforasyonu.
- Artmış ADA (Adenozin Deaminaz): Tüberküloz plevrit için oldukça spesifiktir.
2. Parapnömonik Efüzyon ve Ampiyem
Pnömoniye ikincil gelişen plevral sıvılardır.
- Basit Parapnömonik: Steril eksüdadır, antibiyotikle geriler.
- Komplike Parapnömonik / Ampiyem: Plevral aralıkta bakteriyel invazyon veya aşikar irin (püy) varlığıdır.
- Tüp Torakostomi (Göğüs Tüpü) İndikasyonları (Sınav Sorusudur!):
- Sıvının makroskopik olarak püy/irin kıvamında olması
- Gram boyamasında veya kültürde bakteri görülmesi
- Plevra sıvısı $\text{pH} < 7.20$ olması
- Plevra sıvısı Glukoz $< 40\text{ mg/dL}$ olması
- Loküle (poşlaşmış) sıvı varlığı
3. Pnömotoraks (Plevral Aralıkta Hava)
Akciğer dokusundaki yırtılma sonucu plevral boşluğa hava dolmasıdır.
- Primer Spontan Pnömotoraks: Genellikle zayıf, uzun boylu, genç erkeklerde, akciğer tepe noktalarındaki subplevral blöplerin (hava kesecikleri) patlamasıyla oluşur.
- Sekonder Spontan Pnömotoraks: Altta yatan bir akciğer hastalığı (KOAH/Büllöz amfizem, Tüberküloz vb.) zemininde gelişir.
- Tansiyon (Gergin) Pnömotoraks (Acil Durum!):
- Tek yönlü supap (tek yönlü vana) mekanizması ile hava girer ama çıkamaz.
- Mediasten, kalp ve trakea karşı tarafa kayar. Venöz dönüş durur, hipotansiyon ve kardiyak arrest gelişir.
- Tedavi: Grafi beklemeden derhal iğne dekompresyonu (2. interkostal aralık, klavikula orta hattı) ardından tüp torakostomi.
4. Hemotoraks ve Şilotoraks
- Hemotoraks: Plevral aralıkta kan birikmesidir. Tanı için Plevra Sıvısı Hematokriti / Kan Hematokriti $> \%50$ olmalıdır. (Tüp torakostomi ile takip edilir, yüksek debili kanamalarda torakotomi gerekir).
- Şilotoraks: Ductus thoracicus yaralanması veya lenfoma basısı sonucu plevral aralığa lenf (şilus) dolmasıdır.
- Sıvı süt görünümündedir.
- Tanı kriteri: Plevra sıvısında Trigliserid $> 110\text{ mg/dL}$ olmasıdır.
5. Plevra Maligniteleri
- Malign Mezotelyoma: Plevranın primer kendi malign tümörüdür. En önemli risk faktörü Asbest maruziyetidir. Göğüs ağrısı, nefes darlığı ve plevral kalınlaşma ile seyreder.
- Metastatik PlevraTümörleri: Plevranın en sık görülen tümörleridir (Aciğer ca, Meme ca, Lenfoma). Sıklıkla masif eksüdatif/hemorajik efüzyon yaparlar.
6. Plevritler ve Otoimmün Tutulumlar
- Post-MI / Post-Kardiyotomi Plevriti (Dressler Sendromu): Kalp krizinden veya açık kalp ameliyatından haftalar sonra gelişen otoimmün plevrit/perikardittir.
- Lupus ve Romatoid Artrit Plevriti: RA'da çok düşük glukozlu eksüdatif sıvı tipiktir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder